Bối cảnh
Tháng 12/1986, Đảng khởi xướng, lãnh đạo công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước, trước hết là đổi mới tư duy kinh tế. Với tầm nhìn đúng đắn, kinh tế tư nhân từ chỗ chỉ tồn tại “thoi thóp, cầm chừng” trong cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, bị phân biệt đối xử cả trong ý thức xã hội lẫn cơ chế, chính sách, đã vươn lên mạnh mẽ thời kỳ Đổi mới, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Sau 40 năm Đổi mới, kinh tế tư nhân Việt Nam không ngừng phát triển. Số lượng doanh nghiệp thành lập tăng mạnh từ 5.000 năm 1990 lên 50.000 năm 2000 và đạt 200.000 doanh nghiệp vào năm 2005, tức tăng 40 lần sau 15 năm. Đến nay, cả nước đã có gần 1 triệu doanh nghiệp hoạt động trong tất cả lĩnh vực của nền kinh tế. Các doanh nghiệp khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo tăng nhanh, từ 1.500 startup năm 2015 lên khoảng 4.000 startup vào năm 2024.
Khu vực kinh tế tư nhân liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng khá, từ năm 2016 đến nay cao hơn tốc độ tăng trưởng bình quân của nền kinh tế; trở thành khu vực đóng góp lớn nhất cho GDP.
Kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng, thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế, là kênh huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng thu ngân sách nhà nước, tạo việc làm, thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy hội nhập quốc tế…
Dù có nhiều đóng góp quan trọng, khu vực kinh tế tư nhân vẫn còn những tồn tại, hạn chế, chưa phát huy hết tiềm năng, nội lực.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận, kinh tế tư nhân “đông nhưng chưa mạnh”. Gần 98% doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhỏ và vừa, siêu nhỏ, trong đó gần 70% quy mô siêu nhỏ, sức cạnh tranh, hiệu quả hoạt động, kỹ năng quản trị còn hạn chế. Tốc độ doanh nghiệp rút khỏi thị trường tăng, phản ánh tình trạng khó khăn do biến động bất lợi của tình hình quốc tế, trong nước.
Việc tiếp cận các nguồn lực còn khó khăn, nhất là về tài chính, tín dụng, đất đai, nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận chưa đến 20% tổng dư nợ tín dụng của hệ thống ngân hàng.
Bên cạnh đó, vấn đề về nhận thức, chưa thực sự cởi mở với kinh tế tư nhân cũng rất đáng chú ý. Thể chế được nhìn nhận vẫn là “điểm nghẽn” cản trở phát triển kinh tế tư nhân.
Đột phá
Ngày 4/5/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68 về Phát triển kinh tế tư nhân, với các mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp đột phá, chưa từng có tiền lệ; định hình quan điểm mới của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng; thúc đẩy phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân – động lực mới phát triển kinh tế trong thời gian tới.
Nghị quyết số 68 xác định mục tiêu đến năm 2030, “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia; là lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.
Tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết 68 xác định, “kinh tế tư nhân Việt Nam phát triển nhanh, mạnh, bền vững, chủ động tham gia vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu; có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế”.
Nghị quyết 68 thể hiện bước tiến lớn trong tư duy lý luận và chỉ đạo thực tiễn của Đảng về vai trò của khu vực tư nhân: từ vị trí thứ yếu trở thành trụ cột phát triển, song hành cùng kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể tạo thành thế “kiềng ba chân” vững chắc, giữ vai trò nòng cốt xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập thành công. Đó là nền kinh tế mà mọi thành phần đều có chỗ đứng, được tôn trọng và phát huy giá trị trong thế liên kết chặt chẽ, hài hòa.
Nghị quyết 68 về Phát triển kinh tế tư nhân
Mục tiêu đến năm 2030
| 2 triệu doanh nghiệp; 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân; ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu | Tốc độ tăng trưởng bình quân 10-12%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp 55-58% GDP, 35-40% tổng thu ngân sách | Giải quyết việc làm 84-85% tổng số lao động; năng suất lao động tăng bình quân 8,5-9,5%/năm | Trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN, 5 nước đứng đầu châu Á |
Tầm nhìn đến năm 2045
| Ít nhất 3 triệu doanh nghiệp | Đóng góp trên 60% GDP |
5 quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân
| 1 – Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia | 2 – Phát triển kinh tế tư nhân nhanh, bền vững, hiệu quả, chất lượng cao vừa là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài | 3 – Xóa bỏ triệt để nhận thức, tư tưởng, quan niệm, thái độ định kiến về kinh tế tư nhân, coi doanh nhân là những chiến sĩ trên mặt trận kinh tế | 4 – Tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, bảo đảm khả năng cạnh tranh khu vực, toàn cầu; thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, làm giàu hợp pháp, đóng góp cho đất nước | 5 – Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, kiến tạo của Nhà nước, lấy doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể; tôn vinh, cổ vũ, phát triển đội ngũ doanh nhân lớn mạnh… |
“Nghị quyết 68 là đặt nền móng cho sự chuyển biến toàn diện về chính sách phát triển kinh tế tư nhân: từ việc “thừa nhận” sang “bảo vệ, khuyến khích, thúc đẩy”, từ “bổ trợ” sang “dẫn dắt phát triển”. Đây là sự lựa chọn chiến lược đúng đắn, cấp thiết, mang tầm nhìn dài hạn, nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường vào giữa thế kỷ 21”, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định.
Hành động
Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân với 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp thể hiện tinh thần đổi mới, đột phá được hệ thống chính trị, toàn dân hưởng ứng, nhất là cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân. Chưa bao giờ những vấn đề then chốt nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân lại được quyết định mạnh mẽ, hành động quyết liệt trong một khoảng thời gian ngắn kỷ lục như vừa qua.
Hết tháng 7/2025, 16/34 địa phương sau sáp nhập (hơn 47%) và 21 bộ ngành đã ban hành kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 68.
Theo Bộ Tài chính, sau 3 tháng ban hành Nghị quyết 68, đã có chuyển biến tích cực, thay đổi đáng kể trong tư duy, nhận thức của toàn xã hội về phát triển kinh tế tư nhân. Nhiều hiệp hội, doanh nghiệp cho rằng Nghị quyết 68 thực sự khơi dậy tinh thần kinh doanh, giúp họ cảm thấy được khích lệ, đồng hành, lắng nghe. Tinh thần khởi nghiệp, lập nghiệp lên cao với số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng cao nhất từ trước tới nay, “làn sóng khởi nghiệp” gia tăng mạnh mẽ.
Sau 3 tháng ban hành Nghị quyết 68
| Đến ngày 30/6/2025 | 872 thủ tục hành chính, 118 điều kiện kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa; các bộ dự kiến cắt giảm, đơn giản hóa 2.762/4.888 thủ tục hành chính (56,5%), 1.773/7.806 điều kiện kinh doanh (22,7%) |
| Tháng 6/2025 | • 24.400 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 60,5% so cùng kỳ, gấp 2 lần mức trung bình giai đoạn 2021-2024 • 14.400 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 91% so cùng kỳ |
| Tháng 7/2025 | • 16.500 doanh nghiệp thành lập mới • 61.460 hộ kinh doanh thành lập mới, số vốn đăng ký đạt 12.400 tỷ đồng • 15.000 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng hơn 78% so cùng kỳ • Gần 56.700 hộ kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đạt hơn 150% kế hoạch |
| 6 tháng đầu năm 2025 | Gần 13.700 hộ kinh doanh nộp thuế khoán chuyển đổi sang nộp thuế theo phương pháp kê khai; gần 1.480 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp |
| 7 tháng đầu năm 2025 | • 107.700 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 10,6% so cùng kỳ • 536.200 hộ kinh doanh thành lập mới, tăng 165% so cùng kỳ • 66.300 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng gần 50% so cùng kỳ • 2,4 triệu tỷ đồng: số vốn tăng thêm của doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 186% so cùng kỳ 2024 |
Số liệu phiên họp lần thứ nhất, Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, 4/8/2025
Phấn khởi trước Nghị quyết 68, song tâm tư chung của doanh nghiệp, doanh nhân vẫn là kỳ vọng biến chủ trương thành hành động thực chất, nhất quán giữa trung ương – địa phương với các bộ ngành, mang lại thay đổi cụ thể cho nền kinh tế, thay vì chỉ dừng lại ở văn bản.
Đơn cử, là sự “lòng vòng” ở khâu xử lý vướng mắc, trục trặc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật. Gặp gỡ Thủ tướng, Tổng giám đốc Vinamilk Mai Kiều Liên đặt vấn đề : “Tại Vinamilk, vấn đề phát sinh từ dưới lên tới tổng giám đốc thì yêu cầu chỉ trong 48 tiếng, người quyết định cuối cùng phải xử lý xong. Đối với Chính phủ, tôi mong có thể cho thời gian là bao nhiêu, từ khi có vấn đề vướng mắc cho đến khi lên tới Thủ tướng? 7 ngày, 15 ngày, bao nhiêu cũng được. Nghĩa là có một thời gian nhất định để giải quyết những vướng mắc của doanh nghiệp”.
Bởi, theo bà Liên, thời gian cũng chính là cơ hội trong kinh doanh: chớp lấy cơ hội thì có thể đi nhanh trước thị trường từ 5-10 năm, còn nếu mất cơ hội thì phải chậm mất 50 năm.
Làm việc với Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV, thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng) (8/2025), Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh để tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết 68, cần tư duy, phương pháp luận và cách tiếp cận mới – tiếp cận toàn dân, toàn diện, toàn cầu. Người đứng đầu Chính phủ cũng nhấn mạnh cần tạo hệ sinh thái để đưa 5 triệu hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ trở thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn trở thành doanh nghiệp lớn hơn, trở thành các doanh nghiệp đa quốc gia tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu…
Mới đây, tháng 9/2025, Ban IV chính thức công bố mô hình Toàn cảnh Kinh tế tư nhân Việt Nam (ViPEL), đánh dấu mốc mới trong thực thi Nghị quyết 68. ViPEL là một cơ chế hoạt động thường xuyên, liên tục do khu vực tư nhân chủ động khởi xướng, tập hợp lực lượng một cách chính quy, bài bản và toàn diện nhất của cộng đồng doanh nghiệp, với nguyện vọng chung tay cùng Đảng và Nhà nước hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế quốc gia.
Với tinh thần “Công – Tư đồng kiến quốc”, kinh tế tư nhân Việt Nam sẽ chung tay xây dựng quốc gia hùng cường, thịnh vượng.