Bối cảnh
Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Từ Đại hội XII đến nay, Trung ương đã ban hành 2 Nghị quyết chuyên đề về công tác y tế, dân số, gồm: Nghị quyết số 20‑NQ/TW, ngày 25/10/2017 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới; và Nghị quyết số 21-NQ/TW, cùng ngày, về công tác dân số trong tình hình mới. Bộ Chính trị, Ban Bí thư cũng đã ban hành 3 kết luận, 4 chỉ thị tương ứng.
Chủ trương, đường lối, chính sách bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân được ban hành, hướng đến nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống; xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng, hiệu quả, hội nhập quốc tế; hướng tới bao phủ chăm sóc sức khỏe và bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ cho mọi người dân Việt Nam.
Thời gian qua, với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước, Việt Nam đã gặt hái được những thành tựu quan trọng, được quốc tế đánh giá cao trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc về sức khỏe; chỉ số bao phủ dịch vụ y tế thiết yếu của Việt Nam cao hơn mức trung bình của các nước trong khu vực; nhiều chỉ số về sức khỏe người dân vượt trội so với nhiều quốc gia có cùng mức phát triển.
Song, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập và khó khăn, thách thức: Bảo vệ môi trường sống, rèn luyện nâng cao sức khỏe thường xuyên, bảo đảm an toàn thực phẩm, dinh dưỡng chưa được chú trọng đúng mức. Y tế dự phòng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phòng, chống dịch, bệnh. Y tế cơ sở chưa cung cấp đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám sàng lọc để phát hiện sớm bệnh tật cho người dân chưa được triển khai rộng rãi.
Chất lượng khám, chữa bệnh, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn chênh lệch giữa các cấp chuyên môn, vùng, miền, địa phương. Nhân lực y tế còn chưa đáp ứng yêu cầu. Tiềm năng, thế mạnh của y học cổ truyền chưa được phát huy đầy đủ. Nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số y tế còn chậm. Cơ chế, chính sách, chế độ đãi ngộ chưa đủ mạnh để huy động các nguồn lực cho phát triển y tế…
Trước loạt yêu cầu cấp bách từ thực tiễn, kế thừa, phát triển quan điểm, mục tiêu của các Nghị quyết trước đây của Đảng trong lĩnh vực y tế, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 72 về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đột phá
Quán triệt 5 quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết 72 là bước đột phá, hướng đến xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh, nâng cao thể chất, ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
“Đây là Nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, toàn diện, trước mắt và lâu dài, mang tính hành động cao, thể hiện sự quan tâm đặc biệt và chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước ta đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong kỷ nguyên phát triển mới”, Phó Thủ tướng Lê Thành Long nói.
Nghị quyết 72: Quan điểm chỉ đạo
| 1. Sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng quan trọng nhất cho hạnh phúc của mọi người, cho sự tồn vong của dân tộc và sự phát triển thịnh vượng, bền vững của đất nước. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân. |
| 2. Người dân là chủ thể trung tâm, được ưu tiên cao nhất trong xây dựng, thực hiện các chính sách tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ, số năm sống khỏe để phát triển toàn diện; được tiếp cận đầy đủ, công bằng, bình đẳng các dịch vụ y tế, trong đó quan tâm đặc biệt đến trẻ em, người nghèo, các đối tượng chính sách xã hội và bảo đảm bình đẳng giới. Đề cao ý thức phòng bệnh, lối sống lành mạnh, xây dựng văn hóa sức khỏe trong nhân dân. |
| 3. Quan tâm đào tạo, phát triển nguồn nhân lực y tế chất lượng, cân đối, đủ phẩm chất đạo đức, năng lực, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ và sự hài lòng của người dân; có chính sách ưu đãi, đãi ngộ đặc biệt trong suốt quá trình từ đào tạo, tuyển dụng, sử dụng, phát huy năng lực, thế mạnh của đội ngũ cán bộ y tế. |
| 4. Chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời. Xác định đúng vị thế, vai trò của y tế dự phòng, y tế cơ sở, y học cổ truyền; tập trung xây dựng, hoàn thiện, nâng cao năng lực y tế dự phòng, hệ thống y tế cơ sở bảo đảm phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở, sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng; ưu tiên xây dựng, đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị cho trạm y tế cấp xã đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Nâng cao toàn diện chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe, phát triển y tế chuyên sâu và bảo đảm an ninh y tế. |
| 5. Có chính sách, cơ chế đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để nâng cao chất lượng công tác bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân; đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong y tế; cải cách mạnh mẽ tài chính y tế, bảo đảm hiệu quả, bền vững của chính sách bảo hiểm y tế; tiếp tục thực hiện chủ trương ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế bảo đảm chi trả cho các dịch vụ y tế ở mức cơ bản, người sử dụng chi trả cho phần vượt mức. |
Theo Phó Thủ tướng Lê Thành Long, Nghị quyết 72 đề cập toàn diện đến các yếu tố tổng hợp để bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân như chăm sóc sức khỏe thể chất lẫn tinh thần; tuổi thọ; chất lượng sống; tiếp cận công bằng vì quyền lợi của người nghèo, đối tượng yếu thế; phòng bệnh và y tế dự phòng; chuyển đổi số; đổi mới tư duy quản lý và huy động các nguồn lực đầu tư.
Theo đó, Nghị quyết nêu rõ các mục tiêu cụ thể Việt Nam cần đạt đến năm 2030, hướng đến tầm nhìn 2045, phấn đấu môi trường sống có chất lượng tốt; các chỉ số sức khỏe của người dân, chỉ số bao phủ dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu ngang tầm các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới; hệ thống y tế hiện đại, công bằng, hiệu quả, bền vững, lấy phòng bệnh làm ưu tiên hàng đầu, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao và đa dạng của nhân dân.
Hành động
Thực hiện Nghị quyết 72, Chính phủ đã ban hành Kế hoạch hành động để các cấp, ngành, các địa phương khẩn trương triển khai ngay trong tháng 11/2025.
Tại Hội nghị quán triệt các nghị quyết (16/9), trước vấn đề xã hội đặc biệt quan tâm là nguồn lực thực hiện Nghị quyết 72, Phó Thủ tướng Lê Thành Long đã trình bày các khoản kinh phí ước tính cho một số chính sách cụ thể triển khai ngay trong năm 2026.
Về phụ cấp ưu đãi nghề với các mức khác nhau, đối tượng khác nhau, dự kiến cần chi 4.335 tỷ đồng/năm, cao hơn so với chính sách hiện hành trả lương cho nhân viên y tế. Theo Phó Thủ tướng, khoản này có thể cân đối được.
Về kinh phí khám sức khỏe định kỳ / khám sàng lọc miễn phí cho người dân, nếu tính tròn dân số 100 triệu người, mỗi lần khám khoảng 300.000 đồng, thì cần 30.000 tỷ đồng; trong đó người sử dụng lao động phải chi trả khoảng 4.800 tỷ đồng cho khoảng 16 triệu người lao động; phần còn lại, ngân sách Nhà nước phải chi khoảng 25.000 tỷ đồng.
Về chính sách miễn viện phí, theo ước tính của Bộ Y tế, từ năm 2026, tối đa Nhà nước phải chi 21.545 tỷ đồng/năm; hiện kết dư bảo hiểm y tế khoảng 49.000-50.000 tỷ đồng, có thể thanh toán cho 2 năm đầu, sau đó, phải tính lộ trình tăng thu bảo hiểm y tế để cân đối dần.
Tựu trung, Phó Thủ tướng Lê Thành Long kết luận, nguồn lực cho Nghị quyết 72 là khả thi, có thể cân đối được trong thời gian tới. Đưa Nghị quyết 72 vào cuộc sống “vì một nước Việt Nam khỏe hơn” trong kỷ nguyên phát triển mới.
