Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 55-NQ/TW, ngày 11/02/2020 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, ngành năng lượng đã duy trì tăng trưởng ổn định, cơ bản bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao cho phát triển nhanh và bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh đất nước và nâng cao đời sống người dân.

Tuy vậy, ngành năng lượng vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém, chưa được khắc phục triệt để. Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết, báo cáo đến hết năm 2024, trong 11 chỉ tiêu của Nghị quyết 55, đến năm 2030 chỉ có 3 chỉ tiêu có khả năng đạt, 6 chỉ tiêu khó đạt và 2 chỉ tiêu chưa đủ cơ sở đánh giá.

Thể chế, chính sách, công tác quản lý phát triển ngành năng lượng còn bất cập. Tiến độ thực hiện nhiều dự án điện còn chậm; tiềm năng về năng lượng chưa được khai thác hiệu quả. Nguồn cung năng lượng còn phụ thuộc vào nhập khẩu, nguy cơ thiếu điện cho giai đoạn tăng trưởng hai con số là hiện hữu. Cơ sở hạ tầng ngành năng lượng còn thiếu và chưa đồng bộ. Hệ thống điện phát triển chưa đồng bộ, thông minh. Công nghệ trong một số lĩnh vực chậm được đổi mới. Chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động trong một số lĩnh vực còn thấp. Thị trường năng lượng cạnh tranh phát triển chưa đồng bộ. Cính sách giá năng lượng còn bất cập, chưa thực sự phù hợp với cơ chế thị trường; vẫn còn tình trạng bù chéo giá điện đối với một số nhóm khách hàng.

Những hạn chế, yếu kém nêu trên đến từ nhiều nguyên nhân, như: Nhận thức chưa đầy đủ về vai trò, tầm quan trọng của ngành năng lượng đối với phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Chính sách, pháp luật còn nhiều bất cập, chậm được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện. Thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp. Chiến lược phát triển năng lượng, đặc biệt trong ngành điện chưa ổn định, đồng bộ; chưa gắn kết chặt chẽ với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và một số ngành liên quan. Công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện chưa quyết liệt, toàn diện, đồng bộ; công tác kiểm tra, giám sát thực hiện chưa hiệu quả. Chưa tạo được đột phá về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong ngành năng lượng.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong thời gian tới, nhất là thực hiện 2 mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045, công tác bảo đảm an ninh năng lượng có vai trò rất quan trọng, năng lượng phải đi trước một bước, đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.

Chính vì vậy, “việc ban hành Nghị quyết 70 với những chủ trương, chính sách đồng bộ, đột phá để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ.

Đột phá

Nghị quyết 70 đề ra tư duy chiến lược bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới – một vấn đề an ninh phi truyền thống mới. Nghị quyết xác định rõ an ninh năng lượng là một bộ phận trọng yếu của an ninh quốc gia, gắn trực tiếp với ổn định chính trị, phát triển kinh tế, quốc phòng – an ninh và hội nhập quốc tế.

Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, Nghị quyết 70 đánh dấu bước chuyển từ quan niệm “bảo đảm cung ứng” sang “bảo đảm vững chắc và chủ động an ninh năng lượng” với tầm nhìn chiến lược, dài hạn, đa chiều.

Nghị quyết 70 đề ra những mục tiêu cụ thể, được lượng hóa rõ ràng và sát với thực tế để bảo đảm thực hiện đáp ứng yêu cầu, đúng tiến độ.

Về các nhóm mục tiêu đến năm 2030, Nghị quyết đặt mục tiêu vừa đủ cung ứng – hiện đại hóa hệ thống điện – đẩy mạnh năng lượng tái tạo – bảo đảm cung ứng đủ xăng dầu và LNG – nâng cao hiệu quả và giảm phát thải.

Tầm nhìn đến năm 2045, theo Nghị quyết 70, ngành năng lượng Việt Nam hướng tới phát triển bền vững, thông minh, cạnh tranh, hiện đại ngang tầm thế giới.

Nghị quyết 70: Quan điểm chỉ đạo