Bối cảnh
Ngay từ những ngày đầu thành lập nước, trong thư gửi Liên hợp quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ tinh thần Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước, mong muốn “thực thi chính sách mở cửa và hợp tác trong mọi lĩnh vực”. Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, đây có thể xem là “bản tuyên ngôn” đầu tiên về cách tiếp cận của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với cộng đồng quốc tế.
Nhìn lại lịch sử cách mạng Việt Nam, tư tưởng “kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại” luôn được Đảng, Nhà nước vận dụng sáng tạo. Quá trình hội nhập, phát triển đất nước không tách rời biến chuyển của thời đại, nhân loại.
Đến Đổi mới, Đảng xác định muốn hòa bình và phát triển, phải “mở cửa”, hợp tác với các quốc gia, trong đó hội nhập quốc tế là hình thức, trình độ phát triển cao của hợp tác quốc tế.
“Nói cách khác hội nhập quốc tế là “đặt đất nước vào dòng chảy chính của thời đại, đập cùng nhịp đập, thở cùng hơi thở của thời đại”, gia tăng sức mạnh của mình thông qua việc gắn kết với thế giới”, Tổng Bí thư Tô Lâm nói.
Đảng đã đề ra chủ trương hội nhập quốc tế – trước là hội nhập kinh tế, sau là hội nhập toàn diện – để khơi thông, mở rộng quan hệ với các quốc gia, tổ chức quốc tế, tranh thủ nguồn lực bên ngoài cho phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao vai trò, vị thế quốc gia, đưa Việt Nam hội nhập vào nền chính trị thế giới, nền kinh tế quốc tế và nền văn minh nhân loại.
Hội nhập quốc tế vì thế trở thành chiến lược quan trọng nhằm củng cố vị thế chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh quốc gia, nâng tầm ảnh hưởng của đất nước trên bản đồ thế giới.
Bước vào kỷ nguyên vươn mình, đòi hỏi tâm thế, vị thế mới, tư duy, cách tiếp cận mới về hội nhập quốc tế. Tình hình quốc tế biến động nhanh, phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xu thế đa cực, đa trung tâm rõ nét, cùng thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh phi truyền thống. Cách mạng Công nghiệp 4.0, chuyển đổi số và kinh tế xanh đang làm thay đổi sâu sắc mô hình phát triển toàn cầu. Giữa bối cảnh đó, Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị ra đời.
Đột phá
Phát huy thành quả sau hơn 10 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 22, ngày 24/1/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Nghị quyết 59 là kim chỉ nam hành động cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta trong công cuộc hội nhập quốc tế kỷ nguyên mới”.
Nghị quyết 59 là quyết sách đột phá, định vị hội nhập quốc tế là động lực quan trọng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình.
Theo đó, hội nhập quốc tế chuyển từ tiếp nhận sang đóng góp, từ hội nhập sâu rộng sang hội nhập đầy đủ, từ vị thế một quốc gia đi sau sang trạng thái một quốc gia vươn lên, tiên phong vào những lĩnh vực mới.
Tất cả thể hiện tầm nhìn sâu sắc: hội nhập quốc tế không chỉ là mở cửa, giao lưu, mà là sự nghiệp tổng hợp, đòi hỏi sự chủ động, tích cực và bản lĩnh.
Giờ đây, cần nhận thức sâu sắc rằng hội nhập không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan đối ngoại, hoạt động đối ngoại Nhà nước, mà là quá trình tổng hợp, yêu cầu sự tham gia chủ động, tích cực, sáng tạo của toàn hệ thống chính trị, của từng người dân, từng doanh nghiệp, từng ngành nghề, từng lĩnh vực.
Nội lực – sức mạnh của nền kinh tế, văn hóa, thể chế, nguồn nhân lực, phải được đặt ở vị trí quyết định. Ngoại lực là nguồn bổ sung, hỗ trợ quá trình phát triển, bảo đảm hội nhập toàn diện, sâu rộng mà vẫn giữ vững độc lập tự chủ, nâng cao năng lực tự cường, khả năng thích ứng trước mọi biến động toàn cầu.
Theo tinh thần Nghị quyết 59, hội nhập quốc tế trong tình hình mới đòi hỏi chủ động hơn, quyết liệt hơn, sáng tạo hơn, trên nền tảng kiên định độc lập, tự chủ, đồng thời linh hoạt, nhạy bén trong chiến lược và sách lược đối ngoại, tận dụng tối đa cơ hội, vượt qua thách thức để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.
“Một trong những phương hướng của Nghị quyết số 59 lần này là phấn đấu đưa hội nhập quốc tế về quốc phòng, an ninh là một trong những trụ cột của hội nhập quốc tế, đặc biệt trong quan hệ với các đối tác quan trọng. Đây là một nội dung rất quan trọng”, Quyền Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết.
Với Nghị quyết 59, hội nhập quốc tế vừa được xác định là “trọng yếu, thường xuyên” vừa là “động lực quan trọng” đưa đất nước vào kỷ nguyên mới. “Với ngành ngoại giao, việc thực hiện Nghị quyết 59 đồng nghĩa với việc không chỉ dừng lại ở chỗ định vị Việt Nam là quốc gia “đến sau”, “tham gia”, “gia nhập” mà sẽ là xác định vị thế của quốc gia “xây dựng”, “định hình” và “dẫn dắt” các khuôn khổ hợp tác phù hợp với điều kiện và năng lực mới của đất nước”, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn nhận định.
Hành động
Thực hiện Nghị quyết 59, phải thực sự tạo gắn kết giữa “nội lực vững – ngoại lực mạnh”, phát huy cao độ tinh thần trách nhiệm, đổi mới tư duy, bứt phá trong hành động, quyết tâm đưa hội nhập quốc tế trở thành động lực mạnh mẽ để Việt Nam vươn cao, vươn xa trên trường quốc tế.
Sau 80 năm thành lập nước, 40 năm Đổi mới, hội nhập quốc tế, Việt Nam hiện có quan hệ ngoại giao với 194 nước, thiết lập mạng lưới 38 nước có quan hệ đối tác toàn diện trở lên, trong đó có đầy đủ các nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, tất cả các nước ASEAN, toàn bộ thành viên G7, 18/20 nền kinh tế G20, là thành viên tích cực của hơn 70 tổ chức quốc tế. Đảng Cộng sản Việt Nam có quan hệ với 259 chính đảng, với 119 quốc gia trên thế giới.
Từ nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, trình độ thấp, bị bao vây, cấm vận, Việt Nam trở thành một trong 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới, quy mô kinh tế tăng gần 100 lần so với năm 1986, thu nhập bình quân đầu người tăng từ dưới 100 USD lên gần 5.000 USD.
Hiện Việt Nam có quan hệ kinh tế thương mại với 230 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm gần 90% GDP của thế giới và mạng lưới của 20 hiệp định thương mại tự do (FTA)… Việc tham gia các thỏa thuận hợp tác, liên kết kinh tế quốc tế đa tầng nấc đã gắn kết Việt Nam với hơn 60 nền kinh tế chủ chốt, tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu, đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong thị trường khu vực và thế giới.
Thành tựu đó có đóng góp tích cực của công tác ngoại giao kinh tế.
Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn cho biết, thời gian tới, ngoại giao kinh tế sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ ưu tiên: khai thác tối đa lợi ích các hiệp định thương mại, đầu tư hiện có; cụ thể hóa các khuôn khổ quan hệ vừa được nâng cấp; chú trọng làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng; thúc đẩy mạnh mẽ các động lực tăng trưởng mới như kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức; nhận diện, tranh thủ cơ hội từ những xu hướng mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, thiết lập hợp tác sâu rộng với các trung tâm đổi mới sáng tạo thế giới trong các lĩnh vực đột phá như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo…
Tại hội nghị Ban Chỉ đạo quốc gia về hội nhập quốc tế và Nghị quyết 59 ngày 26/8, Thủ tướng Phạm Minh Chính – Trưởng Ban Chỉ đạo đánh giá thời gian qua, hội nhập quốc tế đã góp phần quan trọng củng cố môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, nhất là trong bối cảnh quốc tế nhiều bất ổn, bất định và phức tạp như hiện nay.
Sau khi ban hành Nghị quyết 59, Việt Nam tiếp tục mở rộng, nâng cấp mạng lưới các đối tác, làm sâu sắc quan hệ song phương, mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, củng cố tin cậy chính trị và đan xen lợi ích ngày càng chặt chẽ với các nước. Đưa tổng số đối tác Việt Nam có quan hệ từ Đối tác toàn diện trở lên lên con số 38.
Theo Thủ tướng Chính phủ, hội nhập quốc tế thực sự trở thành một động lực quan trọng để nâng cao nội lực, phục vụ đắc lực cho công cuộc phát triển đất nước, nâng cao vị thế, vai trò và tiếng nói của Việt Nam trên trường quốc tế.
