Bối cảnh

Nhìn lại lịch sử nhân loại, khoa học và công nghệ là động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế thần kỳ của nhiều nước như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Singapore… Hiện nay, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia.

Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước luôn coi khoa học, công nghệ là yếu tố quyết định, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nền tảng phát triển bền vững đất nước.

Xác định đây chính là thời điểm quan trọng, là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên vươn mình, Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương, chính sách đẩy mạnh ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chủ động, tích cực tham gia Cách mạng Công nghiệp 4.0 đang bùng nổ mạnh mẽ.

Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia hồi đầu năm là minh chứng rõ nét, phản ánh quyết tâm của cả hệ thống chính trị và đất nước trong kỷ nguyên mới.

Song, phải nghiêm túc nhìn nhận rằng, tốc độ và sự bứt phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Quy mô, tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia còn khoảng cách xa so với các nước phát triển. Nhận thức về chuyển đổi số chưa đầy đủ, sâu sắc. Nghiên cứu, ứng dụng chưa có bước đột phá, chưa làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ cốt lõi. Thể chế pháp luật, cơ chế, chính sách còn bất cập. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu. Hạ tầng chưa đồng bộ, nhất là hạ tầng số. An ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu còn nhiều thách thức…

Vẫn còn nhiều “nút thắt” cản trở sự phát triển của khoa học, công nghệ (thể chế, cơ chế, chính sách, phương tiện…). Đơn cử, nguồn lực dành cho khoa học công nghệ hạn chế, kinh phí dành cho nghiên cứu phát triển chưa đến 0,7% GDP, trong khi trung bình các nước phát triển là 2-5%.

“Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lựa chọn, mà là con đường sống còn. Lãnh đạo các cấp cần coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm; các nhà khoa học, doanh nghiệp hãy cống hiến, sáng tạo; người dân cần đồng hành, học hỏi, nâng cao kỹ năng số”, Tổng Bí thư Tô Lâm nói.

Kế thừa các nghị quyết trước đó, Nghị quyết 57 ra đời, được đánh giá là “Nghị quyết giải phóng tư duy khoa học”, “Nghị quyết để thực hiện các Nghị quyết”, “Nghị quyết của hành động”, nhằm đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đột phá

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định rõ: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược, là động lực chủ yếu thúc đẩy hiện đại hóa đất nước, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế – xã hội nhanh và bền vững.

Giờ đây, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là phương tiện hỗ trợ, mà phải được xác định là nền tảng phát triển và lực đẩy chủ yếu cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng kỳ vọng, giống như Nghị quyết “Khoán 10” trong nông nghiệp trước đây, với Nghị quyết 57, từ chỗ thiếu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Nam sẽ tiến tới đủ, thừa, xuất khẩu và xuất khẩu lớn về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á, nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số và chỉ số phát triển Chính phủ điện tử; nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo.

Quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP. Tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến đạt trên 80%; giao dịch không dùng tiền mặt đạt 80%. Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 40% tổng số doanh nghiệp. Việt Nam thuộc nhóm các nước dẫn đầu về an toàn, an ninh không gian mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam có quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 50% GDP, là một trong các trung tâm công nghiệp công nghệ số của khu vực và thế giới, thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Nghị quyết 57 nhấn mạnh yêu cầu phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của doanh nghiệp, doanh nhân, đội ngũ trí thức và toàn dân trong công cuộc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia sâu rộng, toàn diện trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội: Người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Hành động

Nghị quyết 57 đòi hỏi hành động với tinh thần đổi mới mạnh mẽ, quyết liệt, đồng bộ và nhất quán, không để tư duy cũ, lối làm việc hình thức, thụ động cản trở tiến trình phát triển.

Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua 6 tháng triển khai Nghị quyết 57, đã tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị. Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện đồng thời 2 kế hoạch lớn, đưa vào vận hành hệ thống giám sát, đánh giá thực hiện Nghị quyết 57, hệ thống tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị, sáng kiến, giải pháp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bước đầu hình thành nền tảng quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Các địa phương nhanh chóng, quyết liệt cụ thể hóa các nội dung Nghị quyết 57 thành chương trình, kế hoạch hành động thiết thực. TP.HCM là một trong những địa phương đi đầu, đặt các mục tiêu rõ ràng như: đến 2030, kinh phí chi cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2% GRDP; bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hàng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng dần theo yêu cầu phát triển; kinh tế số đóng góp 25% năm 2025, 40% trong 2030 và 50% GRDP vào năm 2045; phấn đấu trở thành Trung tâm kinh tế số lớn nhất nước; thuộc nhóm 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo năng động nhất toàn cầu vào 2030 và nhóm 50 thành phố vào 2045; top 3 tỉnh, thành về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số…

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM Lâm Đình Thắng, Thành phố đã triển khai Nghị quyết 57 với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc, đạt được những kết quả bước đầu quan trọng. Trong đó, TP.HCM tập trung rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách để tạo môi trường thuận lợi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xem đây là lợi thế cạnh tranh.

TP.HCM thực hiện Nghị quyết 57

Tại Hội nghị sơ kết tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết 57 trong Quý 3/2025 và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cuối năm 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, kết luận: Quý 3/2025 có sự chuyển biến mạnh mẽ từ hoàn thiện thể chế, xây dựng kế hoạch sang triển khai thực thi và tạo ra kết quả cụ thể với nhiều ứng dụng thiết thực, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm an sinh xã hội, chăm lo đời sống nhân dân. Tỷ trọng đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong GDP đạt trên 16%, dù chưa như kỳ vọng song bước đầu là rất tích cực, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển toàn diện trong thời gian tới.

Nghị quyết 66:
Xây dựng và thực thi pháp luật – đột phá của đột phá